کابل پرس

درنگی بر حق پادشاهی

2010-04-10T14:43:00Z

حق عبارت از صلاحیت، امتیازوقدرتیست که یک شخص بالای سایرین و یا بالای اشیا ویاهم اشیا بالای اشیا دارد. اما درفرهنگ سیاسی عبارت از امتیازاتی است که قانون برای شهروندان می بخشد . گاهی این حقوق به صورت ظالمانه برای یک فرد و یا افراد اختصاص میابد که فقط شماری اندکی از امتیازات ویژه برخوردار میشوند.

قوم یهود به این باوراند ،که حق رسالت فقط برای بنی اسرائیل داده شده وقوم برتر روی زمین هستند . درنظام های مستبد و سلطه گرا این خانواده سلطتنی است که حق پادشاهی وحکمرانی را داشته وحتا سعی میشد برابقای قدرت به دست یک خانواده استدلال دینی بتراشند و حق اصدار حکم را توسط یک خانواده جایز بدانند.

پرده اول: صحنه اول | صحنه دوم

پرده دوم

کشورهای اسلامی اکثرآ متاثر ازاین نوع طرز دید بودند و در افغانستان نیز باور به همین بود که خانواده محمدزایی که بسلسله استمرار قدرت احمدشاه درانی به حکومت رسیده بود ند،حق پادشاهی دارند. اما قیام امیر حبیب الله دهقان بچه ی از کوهدامن همانند لیث صفار براین اندیشه خط بطلان کشید . تاریخ مجعول کشور همیشه به ذم این قیام پرداخت و انچه را که خانواده محمد نادر می گفتند نوشت و به خورد مردم داد. پس از کودتای هفت ثور که اندیشه های قبیله گرایی در برابر اندیشه مارکسیزم رنگ باخت وحوادث خونین که در سی سال گذشته اتفاق افتاد ،ضرورت ان احساس شد تا تاریخ رسمی کشور قرائت دیگرشود و پس از سال های1991 میلادی این عطش بیشتر گردید، نه تنها قیام امیرحبیب الله کله کانی بسیاری از حوادث تاریخی دیگر نیز به حدی مبهم و گنگ گذاشته شده است که علل واثرات واقعات را نمی توان دریافت.اما رزاق مامون نویسنده مشهور کشور اولین نگارنده ایست که سعی کرد تاواقعات تاریخی وارد ادبیات کشور گردد او با نوشتن راز خوابیده، نمایشنامه عبدالخالق وغیره واقعات تکانده ای تاریخی را شامل اثار ادبی هنری نمود.

حق پادشاهی نیز نمایشنامه ایست که نویسنده آنرا به همین منظور نگاشته است. مبرهن است که متون تاریخی خشک وخشن اند اما داستان ونمایشنامه به دلیل ظرافت ها و شگردها همیشه در خاطره ها باقی می ماند واثرات آن نیز برروان ادم ها بیشتر از کتب تاریخی است ، تاریخ تمدن، ویل دورانت را اکثرآ خوانده انداما همه آن حوادث وواقعات را نمی توان به حافظه سپرد، اما هرگاه کسی نمایشنامه هملت شکسپیررا خوانده باشد همه واقعات در ذهن اش باقیست. هنر این برازندگی را دارد و بسا دیده شده است با خواندن داستانی اشک از چشمانی ادمی سرازیر شده و رقت قلبی دست میدهد اما خواندن حوادث تاریخی باوجود اگاهی از قربانیان بی گناه و مظلوم و یا هم اطلاع از چگونگی خدعه ها وفریب هابرای خواننده بسیار اثرپذیر نبوده است . اثر گذاری چیزیست که از توان،خارق العاده هنر برمیاید وبس. اقای مامون باقلم توانا با نوشتن این گونه اثار به دو وظیفه ورسالت عمل کرد است یک حق هنر را ادا نموده است ودو رسالت تاریخی خویش مبنی بر رسانیدن حقایق را به مردم انجام داده است.

حق پادشاهی می نمایاند که برای تصاحب قدرت واستحکام آن نادرخان چگونه دست به خدعه و نیرنگ می زند و با وجود سوگند بر مصحف شیری را به دام میاندازد ، دیالوگ امیر با یارانش در شب روز زندان که بسیار کوتاه است، بسیاری حقایق پنهان را برملا می سازد ،از اشتبآ امدن به کابل واعتماد بر سوگند، چیزی که در قاموس سیاست مداران افغانستان همیشه به استهزا گرفته شده است تادو رویی یاران ناجوانمرد و توافقات پنهانی ، امیر پس از این که به دام می افتد متوجه میشود که مردانگی وجوانمردی در قاموس سیاست مداران کشورش وجود ندارد.

حق پادشاهی توطئه دیگری را نیز افشا می سازد وان ایجاد خصومت میان اقوام جنوب وشمال است که خانوده حاکم برای بقای خویش اتش انرا می افروزد درحالی که دغدغه اقوام جنوب را هم ندارد . نادر خان وبرادرانش فقط منافع خانواده گی را تامین میکنند وحتا برخلاف انچه ظاهرا نشان مید هند منافع قومی را نیز به پشیزی نمی خرند.

صحنه اعدام امیر حبیب الله ، از صحنه های دلخراش این اثر است ، بی رحمی ، نامردی ، وتوطئه چهره کثیف خویش را می نمایاند و خواننده را با خود به عمق فاجعه می برد.شاید برخی ها ادعا کنند شماری ازاین گفتگوها واقع نشده است اما اصل واقعه یک واقعه تاریخی است که کسی نمی تواند ازآن انکارورزد و هم این گفته امیر سینه به سینه نقل شده است که امیر در زندان در صحبتی با عطاالحق خان وزیر خارجه اش می گوید اگر این بار از زندان رهایی یابد خون نامردان و خاینین را به دریای کابل جاری می سازد. . این به این معنی است که امیرعیوب شماری از رفقاییش را فهمیده است و نقص کاررا تشخیص داده، اما بسیار دیر شده است که امیر حق نامردان را کف دست شان بگذارد.

مامون سعی کرده است تا به زبان امیر سخن بگویدگفتگوها را پیرایش نداده است ،این حقیقت را منکر نشده که امیر ادمی بوده است بیسواد و ناخوان،اما برخلاف دیگران از امیری ترسووبزدل امیر کبیر ساخته اند.

مامون با هنر مندی تمام باروشن کردن واقعه قتل امیر حبیب الله خادم دین بسیاری از زوایای تاریک دیگر قیام اورا در جریان گفتگوها برملا می سازد، خواننده ویاهم تماشا کننده به بسیاری حوادث دیگر پی می برد.

اگر حوادث دردناک تاریخی مان این گونه ارائیه شود که موافقین ومخالفین از آن متاثرشوند این خود زمنیه حل منازعات تباری را به وجود میاورد وحل منازعات تباری سبب می گردد که بسیاری از آلام ودردهای که همین اکنون تن بیمار کشور را رنجورتر ساخته مداوا شودو افغانستان با تن سالم به جاده توسعه گام بگذارد.

شرایط موجود می تواند دراین زمنیه مارا کمک کند که باردیگری به انچه از تاریخ معاصر کشور خوانده ایم وشنیده ایم بیاندیشم و تا به حقایقی که در پس پرده های ضخیم پوشانیده شده دست یابیم. مامون به باور من کارهای بزرگی را انجام داده است که درخور ستایش است باید به این نویسنده بادرد ارج نهاد زیرا او صرف نمایشنامه ننوشته بل کار بزرگی را انجام داده است. خواننده گان فقط برای تفنن اثر ایشان نمی خوانند بل برای رسیدن به حقیقت انرا مطالعه می کنند .از جانب دیگرجای نمایشنامه ها وفلم های تاریخی در کشور همیشه خالی بود اما توانست این خلای بزرگ را با نوشتن نمایشنامه عبدالخالق و حق پادشاهی پر کند.

اگرافغانستان دارای دولت با کفایت و دلسوز می بود ویا نهاد ها و بازرگانان ملی به بهای این اثر آگهی میداشتند باید کمک می کردند تا این اثر روی صحنه میامد و آن وقت اثر گذاری این اثر بیشتر قابل ملاجظه می بود،اما بادرددریغ تاکنون شاهد اقدامی دراین زمنیه نیستیم.

داستان های عشقی کهن ترین داستان های بشر است اما وقتی نظامی انرا در سلک نظم وشعردر میاورد، داستان لیلی ومجنون جاویدانه میشود ویاهم داستان حمله اسکندربر سرزمین مان یک داستان تاریخیست اما نمایشنامه ی اناهیتا قهرمانی سیستانیان را در اذهان جاویدانه می سازد.

شاید کسی علاقه به مطالعه تاریخ نداشته باشداما به یقین که فلم ، نمایشنامه وداستان را می پسندد ویا به یکی ازان ها علاقه مند خواهد بود. من برای اقای مامون درانجام رسالت شان تبریک می گویم ومتیقن هستم که روزی از کارهای بزرگ وی قدردانی درخور ستایش عمل خواهد آمد ونسل های فردا برایش گل خواهند گذاشت. زیرا کمتر اتفاق می افتد که از نویسند گان و هنرمندان کشور درحیات شان قدردانی کنیم. وقتی انها رفتند وما کمبود شان را احساس کردیم آن وقت سال روز تولد شانرا جشن می گیریم و یا در سال روز وفات شان ازانها با تدویر محافل، بزرگداشت به عمل میاوریم که چه رسم ناپسند و کریه است واما برای اقای مامون دعای عمر طویل می کنیم و منتظر کارهای خوب دیگرشان هستیم.

مامون را بهتر است از اثار اش بشناسیم تا پی ببریم که دران سر شوریده چه ها می گذرد( در سخن مخفی منم چون بوی گل در برگ)

کابل پرس^?: عکس حبیب الله کلکانی با اجازه ی رسمی از منبع زیر گرفته شده است:

Khalilullah Enayat Seraj Collection, Williams Afghan Media Project, Williams College

http://contentdm.williams.edu

تصویب نهایی قانون رسانه ها

2008-09-01T21:59:00Z

قانون رسانه های همگانی یکی از قوانیني است که تصویب آن بیشتر ازیک سال را در بر گرفت. پیش نویس قانون رسانه ها پس از این که از سوی حکومت به مجلس کشورفرستاده شد نه ماه تمام در مجلس ماند تا این که کميسیون دینی وفرهنگی پارلمان با طرح تازه آن را به مجلس عمومی ارائه نمود.

در تهیه پیش نویس قانون رسانه ها وکلای طرفدار حکومت به همکاری عبدالکریم خرم وزیر اطلاعات وفرهنگ سعی نمودند تا بروضع محدودیت های قانونی بر رسانه ها افزایش به عمل آمده و از جدایی رادیو تلویزیون دولتی از چوکات وزارت اطلاعات و فرهنگ جلوگیری نمایند.

اما نهاد های خبرنگاری و انجمن های دفاع از آزادی بیان با تلاش پیگیر و تدویر نشست ها با نمایندگان مردم در پارلمان، قانون جدایی رادیو تلویزیون دولتی را از چوکات وزارت اطلاعات وفرهنگ تسجیل نموده و ریاست شورای عالی رسانه ها را نیز به صورت انتخابی قبول کرد.

در متن پیش نویس آمده بود که رادیوتلویزیون ملی باید در چوکات وزارت اطلاعات وفرهنگ باقی مانده و رئیس شورای عالی رسانه ها وزیر اطلاعات و فرهنگ می باشد.

اما در مورد مادۀ چهل و پنچ قانون رسانه ها که موارد منع قانونی مشخص گردیده بود از چهار بند به هشت بند افزایش داده شد.

قانون رسانه ها پس از تصویب پارلمان به مجلس سنا فرستاده شد که در آن مجلس نیز حکومت سعی کرد تا موارد فوق تعدیل گردد، اما به فیصلۀ کميسیون مختلط موارد بالا تصویب شد.

وقتی حکومت در امر به کرسی نشاندن اهداف خویش در قانون رسانه ها به ناکامی رسيد، عبدالکریم خرم وزیر

اطلاعات و فرهنگ با همکاری تیم تمامیت طلب اطراف رئیس جمهور از آخرین فرصت برای تخریب آزادی بیان استفاده کرده و سعی کردند رئیس جمهور از توشیح این قانون خود داری کند، لذا با پیش کشیدن دلایل مبهم و نا موجه قانون یاد شده را از آدرس رئیس جمهور کرزی مسترد و دو باره آن را به پارلمان فرستادند. عدم توشیح این قانون در محافل خبری و رسانه یی و همچمنان در موسسات بین المللی سر و صدای های زیادی را سبب گردید.

عبدالکریم خرم وزیر اطلاعات و فرهنگ که رادیو تلویزیون دولتی را مبدل به تلویزیون شخصی خویش نموده است هیچ گاه حاضر نبود استقلال این رسانه به رسمیت شناخته شده و به مردم کشور حق دهد تا رسانه یی ملی داشته باشند.

برخی از متعصبان قومی که از تلویزیون دولتی به سود اندیشه های برتری جویی مستفید می گردند نیز سعی می کردند تا این رسانه درگرو این گروه باقی مانده و از آن استفاده غیر معقول مانند یک جا نمودن دو سرویس خبری در یک سرویس به دو زبان و امثال آن ادامه دهند.

پس از چند ماه انتظار دیگر بلاخره قانون رسانه ها دیروز با بررسی مجدد پیرامون موارد رد از سوی رئیس جمهور در مجلس عمومی پارلمان باردیگر نظریات رئیس جمهور رد و این قانون به صورت مصوبۀ اول مجلس نمایندگان به تصویب رسید.

حکومت و به ویژه وزیر اطلاعات وفرهنگ در دورۀ نهایی بازهم متحمل شکست گردیده و نمایندگان مردم باردیگر بر استقلال رادیو تلویزیون ملی از چوکات وزارت اطلاعات و فرهنگ صحه گذاشتند و همچنان ادارۀ این رسانه باید توسط یک کميسیون مستقل که در قانون پیش بینی شده صورت خواهد گرفت.

رهایی رادیو تلویزیون افغانستان از چنگال گروه های تمامیت طلب و متعصب، پیروزی بزرگ برای نهاد های خبرنگاری و جامعه مدنی است، اما بحث این جاست که آیا حکومت به عنوان مجری قانون در تطبیق آن اقدام خواهد کرد؟ تا جایی که دیده می شود در بسا موارد وقتی رئیس جمهور کرزی مفاد قوانین را به ضرر خویش می انگارد نه تنها آن را اجراء نمی کند بل از نقض آن نیز خود داری نمی ورزد.

تا کنون رئیس جمهور کرزی در چند موارد حتا قانون اساسی کشور را نیز نقض نموده است که درتازه ترین مورد می توان از تأخيرموعد انتخابات ریاست جمهوری در سال آینده از ماه جوزا به ماه میزان یاد کرد. برتري خواهان قومی نخواهند پذیرفت که تلویزیون دولتی واقعاً به عنوان یک رسانۀ ملی متعلق به همه مردم کشور عرض اندام نماید.

زیرا در آن صورت این رسانه مکلف خواهد بود تا برنامه هایي که مورد قبول همه مردم کشور باشد تهیه ونشر نماید و شکی نیست که اعمال نفوذ وزیر اطلاعات و فرهنگ در این رسانه که گاهی خبرنگاران را به جرم استفاده از واژگان فارسی مجازات نمود و یا هم رئیس نشرات تلویزیون ملی را به دلیل تهیۀ برنامۀ انتقادی علیه برخی از وزرا برکنار کرد پایان خواهد یافت.

اکنون نباید گذاشت که دستان پشت پرده موفق شوند تا روند اجرای قانون را به چالش بکشند. نهاد های خبرنگاری و جامعه مدنی باید به دقت ناظر اجرای قانون رسانه ها بوده و کوشش شود تا هرچه زودتر بر ریاست قبیله بر رادیو وتلویزیون دولتی نقطۀ پایان گذاشته شود، چه اگر به همین منوال ادامه یابد شکی نیست که بار دیگر آقای روستار تره کی از عقب همین تريبون طالبان تروریست را نیروی مقاومت ملی خواهد خواند و از این رسانه به عوض کار برای وحدت ملی در زمينۀ نفاق ملی کماکان استفاده خواهد شد.

مجلس نمایندگان که وظیفۀ نظارت برتطبیق قانون را نیز بدوش دارد نباید بگذارد که قوانین تصویب شده راهی گدام های کاغذ شده وترتیب اثری به آن داده نشود.

اکنون باید تلویزیون ملی به معنی اصلی کلمۀ ملی شده و از نفوذ دد منشانۀ متعصبان فاشیست خالی گردد. برای احزاب سیاسی وکاندیدان ریاست جمهور فرصتی خوبی است که رئیس جمهور را تحت فشار قرار دهند تا رادیوتلویزیون دولتی درقالب تازه کار را آغاز نموده در غیرآن شکی نیست که در انتخابات آیندۀ ریاست جمهوری تیم رئیس جمهور کرزی از این رسانه استفادۀ اعظمی را خواهد برد.

اما جای نگرانی که تا هنوز وجود دارد مادۀ چهل پنج مطالب ممنوعۀ این قانون است که برای حکومت این فرصت را می دهد تا رسانه های آزاد وخبرنگاران را با چالش های جدی مواجه سازد، زیرا آمدن کلمات مبهم و بدون تفسیر مانند هتک حرمت، توهین، افترا و امنیت اخلاقی و سلامت روانی در این ماده دست حکومت را در بسیاری موارد باز نگهداشته است که باید رسانه ها وخبرنگاران با دقت بیشتر به کار رسانه یی ادامه دهند.

به گفتۀ شاعری ( خوی بد را بهانه بسیار است) لذا باید درمورد بدخویی حکومت داران اندیشه کرد، اما باید مراجع تفسیر قانون را واداشت تا این گره را نیز بگشایند و نگذارند که دست حکومت و قدرتمندان به گریبان رسانه های آزاد و خبرنگاران بیافتد.

پیروزی در به تصویب رسانیدن قانون رسانه ها زمانی ملموس ومحسوس خواهد بود که مفاد قانون رسانه ها مورد تطبیق قرار گیرد و آن زمان می توان به این پیروزی ارج گذاشت، لذا درتطبیق آن باید مراجع ذیربط را تحت فشار فزاینده قرار داد تا به اهداف ملی و موثر برای تحول رسانه های دولتی به رسانه های ملی نایل آمد. نباید قانون رسانه ها لا اجرا باقی مانده و فرمان فرمای آقایان چون خرم براین رسانه ها پس ازاین ادامه یابد.

منبع: روزنامه پیمان چاپ کابل